Texas Holdem Oyunu ?
Oyunun genel yapısı;
Texas Holdem’de small blind ve big blind olmak üzere iki değişik blind türü vardır. Blind, kartlar dağıtılmadan önce oyuna girebilmek için pota mecburi olarak konan bir miktar paradır. Texas Holdem’deki oyun yapıları Limit, Pot-Limit, ve No-Limit şeklindedir. Bu yapılar , ortaya konan paralarla ilgili kısıtlamaları tayin eder.
Oyun;
1. Blindlar, dağıtma sırası kimdeyse bu oyuncudan sonra gelen ve bu oyuncunun sol tarafında bulunan oyuncular tarafından ortaya konulur. Dağıtıcının kim olduğu, üzerinde “D” harfi olan, yuvarlak ve beyaz bir şekli olan bir buton ile belli edilir. Dağıtıcı butonu, masa etrafında her elden sonra saat yönünde döner.
2. Her oyuncuya kapalı olarak iki kağıt dağıtılır (“kapalı kartlar”). Bu kartlar yalnızca dağıtıldıkları oyuncu tarafından görüntülenebilirler.
3. İlk konuşma turu, big blind’ı yapmış olan oyuncunun solunda oturan oyuncu tarafından başlatılır.
4. Üç açık kart (“flop”) masanın ortasına açılır. Bu kartlar, tüm oyuncular tarafından, oyuncuların kendi kapalı kartlarıyla birlikte bir el oluşturmak için kullanılabilir.
5. 2 konuşma turu dağıtıcının solundaki oyuncu ile başlar.
6. 4 açık kart (“turn”) masaya açılır.
7. 3 konuşma turu dağıtıcının solunda oturan oyuncuyla başlar.
8. 5 ve son açık kart (“river”) masaya açılır.
9. Son konuşma turu dağıtıcının solunda oturan oyuncuyla başlar.
10. Kağıtların açılması – En iyi ele sahip olan oyuncu potu kazanır. Her oyuncu, elindeki kapalı kartlarla ortadaki 5 kartı kombine ederek mümkün olabilen en iyi 5 kartlı eli oluşturmaya çalışır. Eğer iki ya da daha fazla oyuncu en iyi ele sahipse, bu durumda pot paylaşılır.
Omaha & Omaha Hi/Lo
Oyuncu sayısı:Bir masada en fazla 10 kişiyle oyun oynanablir.
Oyun Yapısı:
Omaha’da iki degişik blid türü bulunmaktadir , bunlar small blind ve big blindir. Blind, kartlar dağıtılmadan önce oyuna girebilmek için mecburi olarak bir miktar para ortaya konmalıdır. Omaha’daki oyun yapıları Limit, Pot-Limit, ve No-Limit şeklindedir. Bu yapılar, ortaya konan paralarla ilgili kısıtlamaları tayin eder.
Oyun
1. Blindlar, dağıtma sırası kimdeyse bu oyuncudan sonra gelen ve bu oyuncunun sol tarafında bulunan oyuncular tarafından ortaya konulur. Dağıtıcının kim olduğu, üzerinde “D” harfi olan, yuvarlak ve beyaz bir şekli bulunan bir buton ile belli edilir. Dağıtıcı butonu masa etrafında her elden sonra saat yönünde döner.
2. Her oyuncuya kapalı olarak iki kağıt dağıtılır (“kapalı kartlar”). Bu kartlar yalnızca dağıtıldıkları oyuncu tarafından görüntülenebilirler.
3. İlk konuşma turu, big blind’ı yapmış olan oyuncunun solunda oturan oyuncu tarafından başlatılır.
4. Üç açık kart (“flop”) masanın ortasına açılır. Bu kartlar, tüm oyuncular tarafından, oyuncuların kendi kapalı kartlarıyla birlikte bir el oluşturmak için kullanılabilir.
5. 2 konuşma turu dağıtıcının solundaki oyuncu ile başlar.
6. 4 açık kart (“turn”) masaya açılır.
7. 3 konuşma turu dağıtıcının solunda oturan oyuncuyla başlar.
8. 5 ve son açık kart (“river”) masaya açılır.
9. Son konuşma turu dağıtıcının solunda oturan oyuncuyla başlar.
10. Kağıtların açılması – En iyi ele sahip olan oyuncu potu kazanır. Her oyuncu elindeki kapalı kartlarla ortadaki 5 kartı kombine ederek mümkün olabilen en iyi 5 kartlı eli oluşturmaya çalışır. Eğer iki ya da daha fazla oyuncu en iyi ele sahipse, bu durumda pot paylaşılır.
Omaha Hi/LoOmaha Hi/Lo oyununda pot, en yüksek ve en düşük iki el arasında paylaştırılır. Ancak bunun için öncelikle düşük el kriterlerine uyan bir elin oyunda mevcut olması gerekir. Bir elin düşük el kriterlerine uyabilmesi için 5 karttan oluşturulmuş elin içinde 8’den yüksek kart olmaması veya elin içinde herhangi bir çiftlinin bulunmaması gerekir. As’lar hem düşük hem de yüksek ellerde geçerli olabilirler. Eğer birden fazla düşük el mevcut ise bu ellerin arasındaki üstünlüğü belirlemek için iki eldeki en yüksek karta bakılır. Daha düşük karta sahip olan el diğerine üstünlük sağlar. Yani 7, 5, 4, 2, A eli 8, 4 , 3, 2, A eline üstünlük sağlar.Eğer yüksek kartlar aynı olacak olursa kıyaslama bu kartlardan sonra gelen düşük kartlar arasında yapılır. Bir oyuncunun hem yüksek hem de düşük ele sahip olarak, iki tür elle de aynı anda galip gelmesi mümkündür. Düşük el renk veya kent olabilir. Olabilecek en iyi düşük el 5, 4, 3, 2, A kartlarından oluşur. Düşük el kriterlerine uyan herhangi bir el mevcut değilse yüksek el, potun tümünü kazanır.
7 Card Stud & 7 Card Stud Hi/Lo
Oyuncu Sayısı
Bir masada en fazla 8 kişiyle oyun oynanablir.
Oyun Yapıları7 Card Stud ante ile oynanan bir oyundur. Ante, kartlar dağıtılmadan önce tüm oyuncular tarafından ödenen mecburi bir açılış ücretidir. 7 Card Stud’da bulunan tek oyun yapısı, limitli oyun yapısıdır.
Oyun
1. Ante tüm oyuncular tarafından ödenir. Bu miktar genellikle düşük oyun limitinin 1/10’u kadardır. Örneğin, bu miktar 10$-20$’lık bir oyun için 1$’dır.
2. Her oyuncuya 3 kart dağıtılır. Bu kartların ikisi kapalı, biri açıktır.
3. İlk konuşma turu, en düşük açık karta sahip olan oyuncunun konuşmasıyla başlar. Bu oyuncu yarım veya tam miktarlarla para koymayı tercih edebilir. İlk tur için, bahis yapılabilecek en büyük miktar, oyun yapısında bulunan miktarlardan düşük olanıdır. Örneğin 5$-10$’lık bir oyun için bu miktar 5$’dır.
4. Her oyuncuya açık olarak 4.kart dağıtılır.
5. 2 konuşma turu, görünebilir kartlarda en iyi ele sahip olan oyuncu tarafından başlatılır. Eğer iki oyuncun elleri birbirinden ayırt edilemiyorsa konuşmaya kimin başlayacağına suite karar verecektir. Bahis miktarı, yine oyun yapısında bulunan miktarlardan düşük olanıdır. Ancak, bir oyuncunun açık kartlarında eğer bir çiftli varsa, bu oyuncunun masanın üst limitini ortaya koyma hakkı bulunmaktadır. Örneğin 5$-10$ limitli bir oyun için bu miktar 10$’dır.
6. Her oyuncuya 5 kart açık olarak dağıtılır
7. 3 konuşma turu, görünen en iyi ele sahip olan oyuncu tarafından başlatılır. Bu turdan itibaren artık düşük limitle bahis yapılamaz.. Yalnızca oyun limitinde görünen miktarlardan büyük olanıyla bahis yapmak mümkündür.
8. Her oyuncuya 6 kart açık olarak dağıtılır.
9. 4 konuşma turu, görünen en iyi ele sahip olan oyuncuyla başlar
10. Her oyuncuya 7. ve son kartları kapalı olarak dağıtılır.
11. Son konuşma turu yine görünebilir en iyi ele sahip olan oyuncuyla başlar.
12. Kağıtların açılması – En iyi ele sahip olan oyuncu potu kazanmış olur. Bir oyuncu elindeki 7 karttan 5’ini kombine ederek bir el oluşturur.
Eğer 7 kart dağıtıldıktan sonra 8 oyuncunun hepsi hala oyunda bulunuyorsa, 7 .kart ortaya herkesin görebileceği şekilde açılır. Bunun nedeni, destede herkese dağıtılacak kağıt kalmamasıdır.
7 Card Stud Hi/Lo7 Card Stud Hi/Lo oyununda pot en iyi yüksek el ve en iyi düşük el arasında paylaşılır. Ancak bunun için öncelikle oyunda düşük el kriterlerine uyan bir elin mevcut olması gerekir . Bir elin düşük el kriterlerine uyabilmesi için 5 karttan oluşturulmuş elin içinde 8’denden yüksek kart olmaması veya elin içinde herhangi bir çiftli olmaması gerekir. As’lar, hem düşük hem de yüksek ellerde geçerli olabilirler. Eğer birden fazla düşük el mevcut ise bu ellerin arasındaki üstünlüğü belirlemek için iki eldeki en yüksek karta bakılır. Daha düşük karta sahip olan el diğerine üstünlük sağlar. Yani 7, 5, 4, 2, A eli 8, 4 , 3, 2, A eline üstünlük sağlar.Eğer yüksek kartlar aynı olacak olursa kıyaslama bu yüksek karttan sonra gelen ilk düşük kartlar arasında yapılır. Bir oyuncunun hem yüksek hem de düşük ele sahip olarak bu iki elle de aynı anda galip gelmesi mümkündür. Düşük el renk veya kent olabilir. Olabilecek en iyi düşük el 5, 4, 3, 2, A kartlarından oluşur. Düşük el kriterlerine uyan herhangi bir el mevcut değilse yüksek el, potun tümünü kazanır.
5-Card Draw
Oyuncu Sayısı
Bir masada en fazla 5 kişiyle oyun oynanabilir.
Oyun Yapıları5-Card Draw iki blind’la oynanır. Blind, kartlar dağıtılmadan önce oyuna girebilmek için mecburi olarak pota konan bir miktar paradır. 5-Card Draw ’daki oyun yapıları Limit, Pot-Limit, ve No-Limit şeklindedir. Bu yapılar, oyunda ortaya konan paralarla ilgili kısıtlamaları tayin eder.
Oyun
1. Blindlar, dağıtma sırası kimdeyse bu oyuncudan sonra gelen ve bu oyuncunun sol tarafında bulunan oyuncular tarafından ortaya konulur. Dağıtıcının kim olduğu, üzerinde “D” harfi olan, yuvarlak ve beyaz bir şekli bulunan bir buton ile belli edilir. Dağıtıcı butonu masa etrafında her elden sonra saat yönünde döner.
2. Her oyuncuya kapalı olarak beş kağıt dağıtılır. Bu kartlar yalnızca dağıtıldıkları oyuncu tarafından görüntülenebilirler.
3. İlk konuşma turu, big blind’ı yapmış olan oyuncunun solunda oturan oyuncu tarafından başlatılır.
4. Draw, dağıtıcının solundaki oyuncu ile başlar. Her oyuncuya 5 kartını birden de değiştirebilmesi için fırsat verilir.
5. Son konuşma turu, dağıtıcının solundaki oyuncu ile başlar.
6. Kağıtların açılması – En iyi ele sahip olan oyuncu potu kazanır. Eğer iki ya da daha fazla oyuncu en iyi ele sahipse bu durumda pot paylaşılır.
Oyun sırasında bağlantı kopması
Bir oyuncunun draw turundan önce veya draw turu anında bağlantısı kopması halinde ve bu oyuncu kendisine tanınan süre sınırları dahilinde bağlantısını yeniden kuramazsa, oyuncunun kartları otomatik olarak değiştirilecektir.
Eğer aşağıdaki ellerden herhangi birine sahipseniz otomatik değişikliğin olması durumunda kartlarınız korunacaktır:
1. İki çiftli veya daha fazlası
2. Eğer floşunuz varsa. ( aynı tür KQJ10)
3. Yüksek çiftliler (AA,KK,QQ,JJ)
4. 1 kartı eksik Floş veya 1 kartı eksik renk
5. Düşük çiftliler (1010 ve aşağısı)
6. 1 kartı eksik açık kent ( 8 uygun kartla tamamlanabilir)
7. Gutshot kent (Yalnız bir kartla tamamlanabilir)
8. Yüksek kartlar (A,K,Q,J)
9. Kartlar korunmaz
Genel Oyun Kuralları;
Limit;Limitli oyunlarda tüm bahisler/artışlar belli bir değere sabitlenmiştir. Geçerli tek bahis/artış mevcut limittir. Örneğin 5$-10$ limitli bir Hold’em oyununda ilk iki turda bu limit 5$ olurken son iki turda 10$ olmaktadır. Bir konuşma turunda en fazla 4 bahis/artış yapma şansı bulunmaktadır. Bunlar bet, raise, re-raise ve cap’ten oluşur..
No-Limit;
No-Limit oyunlarda bahis/artış miktarı, en az mevcut limit ve son artış miktarı kadar olmalıdır. Oyuncunun limiti, ancak masadaki fişlerinin sayısıyla kısıtlanmıştır. Artış sayısı için herhangi bir üst limit bulunmaz.
Pot-Limit;
Pot Limit’li oyunlarda bahis/artış miktarı, en az mevcut limit ve son artış miktarı kadar olmalıdır. Pot-Limitli bir bahis/artış en fazla pottaki parayı ve buna ek olarak sıradaki oyuncuların pota koyacakları parayı kapsar. Artış sayısı için herhangi bir üst limit bulunmaz.
Oyun Sırasında
Check (anlamı:Bop)
Check, Türkçe oyunlarındaki “bop” kelimesine denir. Eğer hiçbir oyuncu bahis yapmamış veya oyuncu henüz hiç artırılmamış bir big-blind’ın üzerine konuşuyor ise, bu oyuncunun check deme şansı vardır. Check demiş olan oyuncu bahis yapmayı reddetmiş ancak oyunda kalmayı tercih etmiştir. Sonradan herhangi bir artış olduğunda bu oyuncunun bu artışı görme veya daha da artırma seçenekleri hala vardır. Eğer bir başka oyuncu bahis yapmışsa “check” yapma şansı otadan kalkar. Eğer check’ten sonra bir başka oyuncu bahis yapacak olursa check yapmış olan oyuncular, bu bahisi görmeli veya artırmalıdırlar. Aksi takdirde pas demelidirler.
Fold (anlamı: Pas)
Bir oyuncunun “fold” yani pas deme seçeneği her zaman vardır. Fold dendikten sonra oyuncu bir dahaki ele kadar oyundan çıkmış olur.
Call (anlamı :Gör-Kabul Et)
Başka bir oyuncu bahis yapıp pota para koyduğu zaman oyuncuların bu bahisi görme veya kabul etme seçenekleri vardır. Bir oyuncu, bir oyunu gördüğü zaman pottaki bahis mikatarıyla (para miktarı değil) aynı miktardaki parayı pota koymuş olur ve bir başka oyuncu artış yapmadığı takdirde konuşma turu sona erer.
Bet (anlamı :Oyna)
Eğer hiçkimse bahis yapmamışsa oyuncu pota ilk bahisi koyabilir. Bet, pota konuşma turunda ilk konan paradır. Bet, diğer oyuncuları call, raise veya fold yapmaya zorlar. Bahis miktarı oyun yapısına bağlıdır.
Raise (anlamı :Arttır)
Oyuncular diğer oyuncuların bahislerini artırabilirler. Bunun için pota bahis miktarında daha yüksek miktarda bir para koymak gereklidir. Raise diğer oyuncuları call veya fold yapmaya zorlar.
31 Temmuz 2014 Perşembe
Batak nasıl oynanır
Öncelikle batak nedir nasıl oynanır bunu anlatalım ardından batak çeşitlerini ve nasıl oynandığı konusunda bir yazı yazalım :)
(Konuyu biraz yerel ağızdan yazıyorum k.bakmayın :D )
Batak genellikle gençlerin oynadığı (orta yaşlı kesim bu oyunları aşmıştır artık) üniversite hayatında meşhur bir oyundur..Yani bir öğrenci şehrinin dışında cemaat haricinde bir yerde kalıyorsa öğrendiği ilk şeylerden birisidir batak :)
52 Kağıdı dediğimiz bildiğiniz oyun kağıtlarıyla oynanır..3 Farklı bilinen batak çeşidi vardır..Bunlar gömmeli,koz maça,eşli ve düz batakdır..Bunun haricinde birkaç farklı şekilde (rus batağı vs) batak çeşitleri olsa da bilinen türleri bunlardır..
Öncelikle klasik batakla yani 4 kişinin oynadığı eşsiz batakla başlıyalım..
Bu oyunda 52 kağıt 4 farklı kişiye 13 kağıt vericek şekilde dağıtılır..Herkes elindeki sayıya göre “ihale” usulü sırayla başlarlar..İlk sıra kağıdı dağıtan kişinin yanındakine aittir..(Kağıt soldan dağıtılmaya başladıysa sağdaki ilk ihaleyi söylemek zorundadır) Buna halk arasında “götçü” de denir :) Eğer eli iyiyse ihaleye girer..Ve (bizde ihale 5 ten başlıyor ama diğer illerde değişebilir) en az 6 yla ihale başlar..Eğer 6 veya üstü diyen olmazsa ihale 5 le götçüye kalır..
İhaleyi alan kişi elindeki en çok kağıda göre (En çok alırına göre) ve yan kağıtlardan (örneğin As,papaz gibisinden) kağıtlara göre ihaleye girer..
Oyun sonunda girdiği ihaleyi alamazsa batar..Yüksek alırsa (bazı yörelerde tam sayısını tutturmak gerekiyor ama normal batakda ihaledeki söylediğinden fazlasını alması karına diye biliyorum) yaz-boz da toplanır ve oyun sonunda en yüksek sayıya ulaşan kazanır.
Eğer söylediği sayıyı alamazsa eksi olarak hanesine yazılır..
Genellikle oyun 51 ve 10 fazlası şekilde oyunun ilk başında yaz-boz dediğimiz kağıdın üstüne yazılır..51-71-101 Şeklinde..Bu sayılardan birine ilk ulaşan oyunu kazanır..
Eşli batak ise normal bataktan farkı masadaki karşı oturan kişiyle beraber oynamanızdır..Kağıtta iki hane yazılır..Ve karşı karşıya oturan kişilerden kim koz söylerse karşı tarafın eli masaya açılır..İhale iki kişinin ortak aldığı yazıldığı için 7 den açılır..
Yani şöyle örneğin elinizde 5 parça kozunuz var..Karşı tarafta da koz çıkabilme ihtimaline göre 1-2 sayı fazla söyleyebilirsiniz..Sizin alacağınız ve onun alıcağı sayılar toplanacağı için ihalede rahat davranabilirsiniz :) Ama karşı tarafla konuşmanız yasak olduğu için 8-9 arası iyidir :)
Ama eşinize fazla güvenmeyin..Hatta meşhur bir laf vardır halk arasında..Batakta ve yatakta eşin iyi olmadıkça eline mahkumsundur diye :) Eşinizin yüz ifadesinden anlamaya çalışın :)
Gömmeli batak normal batakla aynı mantıktadır fakat 3 kişi oynanır..52 Kağıt 16 şar şekilde 3 farklı kişiye dağıtılır..4 Kağıt ise yere gömülür..İhaleyi söyleyen kişi yere elindeki 4 gereksiz kağıdı gömer ve yerdeki 4 kağıdı alır.Burada iki farklı çeşit vardır..Birisi kanlı batak dediğimiz yerdeki kağıtları ihalecinin görmeden almasıdır..Diğeri ise ihaleci yerdeki kağıtları görüp alır ama yerden gereksiz kağıt gelirse onları gömebilir..Kanlı batakta almak zorundadır..
Gömmeli bataktaki amaç yerden koz gelebilme ihtimali ve elindeki az olan renkleri yere gömüp karşı taraftakilere o renkleri atınca kozlayarak küçük kozların iş yapmasını sağlamaktır..
Bu batak ise normal eşsiz batağın aynısıdır..Sadece koz olarak elinizdeki “maça” dediğimiz siyah ok şeklindeki kağıtlara göre söylenir..Oynamadım fazla ama bir kaç kere oynadık :)
Şimdi resimdeki sırayla anlatmaya başlıyalım..
Yukarıdan aşağıya doğru..İlk siyah renki kağıt sinekdir..İkinci siyah maça,üçüncü kırmızı Kupa ve en alttaki kağıt ise Karo‘dur.
Her kağıttan 13′er tanedir..Ve kağıtların derecesine göre alınır..En büyük kağıt A harfiyle gösterilen (1) yani Asdır..İkincisi ise sağ kısımdan sola doğru azalır..Yani AS-PAPAZ(K)-KIZ(Q)-VALE(J) ve 10-9-8-7-6-5-4-3-2 diye gitmektedir..
Oyunda belirlenen koz rengindeki sıralama haricinde tüm kağıtlardan önemlidir..Örneğin koz’un 2 si diğer renkteki bir kağıdın As’ından daha önemlidir..
—-
- Eğer eliniz çok iyiyse ve elinizde aynı renkten çok fazla varsa ihaleyi Koz Sayınız+ Yandan alabilecekleriniz şeklinde arttırın..
- Oyundaki kağıtları sayarak ve hangi yüksek kağıtların çıktığını hesaplayın..Örneğin bir serinin ası ve papazı çıkmışsa o serinin elinizdeki kızı size bir sayı aldıracaktır..
- Oyunda sayıları büyütmek zorunda olduğunuz için (yani karşıdaki 10 atmışsa 10dan büyük atmak zorundasınızdır)
- Kozları ilk elden çıkartmaya çalışın..Örneğin elinizde 5 parça en yüksek koz varsa ilk elden (koz düşmek vs zorunluluğu varsa ilk elden düşemezsiniz (3 çeker AS-PAPAZ-KIZ varsa çekersiniz yinede)) kozları düşürün..Ve sayın..Elinizdeki kalan kozlarla birlikte aldığınız kozları sayın..Bazen kozları çekmenize rağmen karşı kozunuz bir kişide toplanmışsa kozunu bitirene kadar koz çekin :) )
- İhaleyi devlet ihalesi zannedip uçuşa geçmeyin :) Yoksa hesabı siz ödersiniz.
- Eğer elinizde yüksek koz yoksa veya papaz-as tarzı şeyler yerine kız-vale varsa 7-8-9 gibi sayıları dürterek karşı tarafların Papazını ve asını düşürerek elinizdeki kağıtların iş yapmasını sağlayın..Bazın atılan bir 3′ e bile yükseltme zorunluluğu olduğundan dolayı As ve papaz gibisinden yüksek sayılar gelebilir.
- Elinizde o sayıdan yüksek yoksa en düşük sayıyı atın..Eğer o kağıdı alamıyacaksanız elinizdeki o serinin en düşük kağıdını atın.
- Eğer elinizde as varsa ilk elden çekip diğer kağıtlarınızı riske sokmayın..As -kız- jel-10-7 var diyelim misal..İlk el 7 yi atarsanız karşı taraf 8-9-papaz atmak zorunda kalabilirler..Kağıtlar eşit karıştıysa tabi :)
- Eğer sağınızdaki ilk kağıdı attıysa ve en son kağıdı siz atıcaksanız elinizdeki en küçük alabileceğiniz kağıtla alın..Misal elinizde As ve Vale varsa ve ikiside alıyorsa valeyle alıp As ınızda iş yapma imkanı bırakın..
Alternatif tavsiyelerinizi veya anlatım hatalarımı vurgulayın :)
30 Temmuz 2014 Çarşamba
Futbol vikipedi
Futbol, on birer oyuncudan oluşan iki takım arasında, kendine özgü bir toplaoynanan takım sporu. 21. yüzyıl itibarıyla 200'ün üzerinde ülkede 250 milyonu aşkın oyuncu tarafından oynanmaktadır ve dünyadaki en popüler spordur.[1][2][3][4] Dikdörtgen şeklindeki, yapay veya gerçek çimle kaplı sahadaoynanır. Sahanın kısa kenarlarının ortalarında birer kale bulunur. Oyuncuların amacı, temelde ayak olmak üzere vücudunun belli kısımlarını kullanarak (eller ve kollar hariç) topu karşı takımın kalesine sokarak gol atmaktır. İstisnai olarak, her iki takımın kalesini koruyan kaleciler, kendileri için belirlenmiş alanların sınırları dahilinde (ceza sahası) topa elle müdahale edebilmektedirler. Topun; sahanın uzun kenarlarından saha dışına çıkması durumunda taç atışı (topa son olarak hangi takım oyuncusu temas etmişse karşı takım kullanır), kısa kenarlarından dışarı çıkması durumunda ise köşe (bir oyuncunun, topu kendi kale çizgisi dışına çıkarması durumunda karşı taraf lehine kale çizgisi ile yan çizgisinin kesiştiği noktadan kullanılır) veya aut atışı (topun, hücum oyuncuları tarafından kale çizgisi dışına vurulması sonucunda ceza sahası içinden aut vuruşu yapılarak top oyuna sokulur) ile oyun tekrardan başlar.
Futbol maçları, 45'er dakikalık iki devreye ayrılan 90 dakikadan oluşur. Karşı takımdan daha fazla gol atmayı başaran takım galip gelirken, atılan gol sayılarının eşit olması durumunda maç berabere tamamlanır. Bazı organizasyonlardaki kurallara göre normal süresi berabere tamamlanan maçlarda 15'er dakikalık iki devre hâlinde oynanan uzatma dakikaları, eşitliğin bu sürede de bozulmaması durumunda seri penaltı atışları sonucunda galip gelen taraf belirlenir.
MÖ 2000-3000 yıllarında Çin'de oynanan ve günümüzdeki futbolla büyük benzerlikler taşıyan cuju, futbolun atası olarak kabul edilmektedir. Modern futbol kuralları ise ilk olarak 1863 yılında İngiltere Futbol Federasyonu tarafından sistemleştirilmiş olup, günümüze kadar birçok değişikliğe uğramıştır. Futbolun uluslararası alandaki yönetim teşkilâtı Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği'dir (FIFA). Her dört senede bir Dünya Kupası'nı düzenler.[5]
Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]
Ayakla oynanılan top oyunlarının MÖ 3000'li yıllarda Asya Hun Devleti'ne kadar ulaştığı bilinmektedir. Ayrıca Hunların oynadığı bu oyunu Çinliler görerek daha da geliştirmiş ve Cuju adlı oyunu çıkarmıştır.[6] Yani ilk futbol oyununu, Asya'da Hunlar ve Çinliler çıkarmıştır.[6]
Mısır'da mezarlardaki duvar resimlerinde ayakla top oynayan insan figürlerine rastlanmıştır.[7] Hattâ bu zamandan kalma 7,5 cm çapında deri veya ketenden yapılmış toplar, 2500 yıl önceden günümüze kadar ulaşmıştır ve kimi müzelerde sergilenmektedir.[7] Homeros da Odysseia'da top oyunlarından bahseder.[7]
MÖ 2500 yıllarında da Çin'de yere dikilmiş iki mızrak arasından bir topu tekmelemek suretiyle geçirmeye çalışarak talim yapıldığı bilinmektedir.[6]
Orta Asya Türkleri'nin de kız ve erkeklerden kurulu karma takımlarla, topa elle dokunmadan, sadece ayak ve kafa ile vurularak rakip kaleden içeri atmaya çalışarak bir oyun oynadıklari kaynaklarda yer alıyor. İçlerinde Kaşgarlı Mahmut'un da bulundugu pek çok tarihçinin kitaplarında da Türklerin oynadığı "Tepük" isimli bir oyundan bahsedilir.[8] Bu oyunun söylenen kuralları günümüz futboluna oldukça benzer. Elle oynamak yasaktır, faullü hareketler tespit edilmiştir, top oyun alanının dışına çıkamaz.[7]
Antik Yunanistan'dan Episkyros[9][10], Roma İmparatorluğu'ndan ise Harpastum olmak üzere iki farklı tür bilinmektedir.[9]Harpastum'da şut çekmekten çok topu kontrol etmek temeldir.[11]
Futbolun Avrupa’daki tarihi ise büyük bir tartışma konusudur. Fransızlar, İngilizler ve İtalyanlar futbolun ilk defa kendi ülkelerinden diğer ülkelere yayıldığını iddia etmektedirler. Lakin futbol tarih boyunca hemen hemen bütün medeniyetlerde benzer biçimlerde boy göstermiş olsa da 19. yüzyılın ortalarında futbolu tek tip yapma çabaları ile İngiltere devlet okullarında oynatılmış olduğu[12] ve futbolun İngiltere'deki tarihi 8. yüzyıla kadar dayandığı[12] FIFA tarafından yayınlanan bilgilerdir. Yani günümüz futbolunun temelleri 19. yüzyılda İngiltere'de atılmıştır.
Temel oynanış[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbol, Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (kısaca IFAB) tarafından belirlenen 17 temel kural çerçevesinde oynanmaktadır. Maçlar, küre biçimindeki spora özgü bir toplaoynanır. On birer oyuncudan oluşan iki rakip takımın amacı, bu topu karşı takımın kalesine (iki yan direk ile bunları birleştiren üst direkten oluşur) sokarak gol atmaktır. 45'er dakikalık iki devreden oluşan 90 dakika sonucunda rakibinden daha fazla gol atan takım, maçtan galip olarak ayrılır. Atılan gol sayılarının eşit olması durumunda maç berabere sonuçlanmış olur. Müsabakalarda, kurallara uygun şekilde maçı yöneten bir orta hakem, iki yardımcı hakem ve bir dördüncü hakem bulunmaktadır. Bazı turnuvalarda ise iki ek yardımcı hakem bulunabilir.
Oyunun temel kuralına göre oyuncular, topa el veya kolla müdahale etmemelidir. Takımının kalesini korumakla görevli kaleciler ise, yalnızca belirlenen alan (ceza alanı) dahilinde topa el veya kolla müdahale edebilir. İstisnai olarak, oyunun taç atışıyla yeniden başlaması durumunda oyuncular topu elle oyuna sokarlar.
Bir futbol maçında gol atma fırsatı yakalamak için oyuncuların top sürmesi, takım arkadaşına pas atması, kaleye şut çekmesi gibi çeşitli yöntemler vardır. Karşı takım oyuncuları da topu kapmak için çeşitli müdahalelerde bulunabilir. Bu müdahalelerin kurallara dahil olmaması durumunda hakemler devreye girer ve orta hakem oyunu durdurur. Yapılan faullü hareket sonrasında karşı takım, faulün yapıldığı yerden kullanılmak üzere bir serbest vuruş kazanır. Rakip takım oyuncularının belli bir mesafeye çekilmesinin ardından, serbest vuruşu kullanacak oyuncunun topa sadece bir kez dokunması kaydıyla vuruş, istenilen bir biçimde kullanılır. Faullü hareketin sertliğine göre hakemin sarı veya kırmızı kart gösterme yetkisi vardır. Gösterilen sarı kart uyarı niteliği taşırken, kırmızı kart ise oyuncunun oyundan ihraç edildiği ve takımının bundan sonraki süreyi bir kişi eksik sürdüreceği anlamını taşır. Aynı maç içerisinde ikinci defa sarı kart gören oyuncu, kırmızı kartla cezalandırılır.
Günümüzde takımlar; bir kalecinin dışında, defans, orta saha ve forvet olmak üzere üç ana pozisyonda oynayan oyunculardan oluşur. Defans, karşı takımın yaptığı hücumları en geride karşılayan grup; forvet, ana amacı gol atmak olan ve rakip kaleye en yakın oyuncuların oluşturduğu grup; orta saha ise defans ve forvet arasında kalan, hem defansif ve ofansif görevler üstlenen oyuncuların oluşturduğu gruptur. Bu üç ana pozisyondaki oyuncular da kendi içerinde, oynadıkları bölgeye göre ayrılmaktadırlar. Öte yandan herhangi bir pozisyonda oynayan oyuncunun, diğer pozisyonlardaki oyuncuların görevleri yerine getirememesi gibi bir kısıtlama yoktur. Kurallarda ise kaleciler dışındaki oyuncuların pozisyonları hakkında bir kısıtlama yer almamaktadır. Her takım, maç başlamadan önce kale ve top seçimi ile seri penaltı atışları için yapılan para atışında temsil eden bir kaptana sahiptir.
Hangi oyuncunun hangi pozisyonda oynayacağı, her takımın başında bulunan teknik direktör tarafından belirlenir. Sahadaki on bir oyuncu dışında, her takımın yedek oyuncuları vardır. Maçın gidişatı ve organizasyonun oyuncu değiştirme kurallarına göre herhangi bir oyuncu, teknik direktörün takdirince yedeklerde bulunan başka bir oyuncuyla değiştirilebilir.
Kurallar ve ölçüler[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbol, 17 ana kuraldan oluşmaktadır. Bu kuralların bazıları kadın, engelli, genç gibi gruplar için ufak değişiklikler gösterebilir. Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (kısaca IFAB) tarafından belirlenen kurallar, FIFA tarafından yayınlanmaktadır. Bu 17 ana kurala ek olarak maçların uygun şekilde oynanması için IFAB tarafından yayınlanan birtakım karar ve yönetmelikler de bulunmaktadır.
Saha[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbol sahası dikdörtgen şeklinde olup; sahanın yanlarında yer alan iki uzun çizgi taç çizgisi, kısa kenarlarda yer alan çizgiler ise kale çizgisi olarak adlandırılır. Kale çizgileri 45 ile 90 m (50 ile 100 yd) arasında, taç çizgileri 90 ile 120 m (100 ile 130 yd) arasında olmalıdır. Uluslararası maçlarda ise bu uzunluklar kale çizgileri için 64 ile 75 m (70 ile 80 yd), taç çizgileri için ise 100 ile 110 m (110 ile 120 yd) olarak belirlenmiştir. Saha, her iki taç çizgisinin orta noktasını birleştiren bir çizgiyle ikiye ayrılır. Bu çizginin tam ortasında orta nokta yer alır ve bu nokta, 9,15 m (10 yd) yarıçapındaki çember ile çevrelenir. Öte yandan futbol sahaları, zemin rengi yeşil olmak kaydıyla doğal veya yapay çimden oluşabilmektedir.
Her iki kale çizgisinin ortasına; zemine dik iki direkle, bunları birleştiren ve zemine paralel olan bir üst direkten oluşan birer kale yer alır. İki direk arasındaki mesafe 7,32 m (8 yd), üst direkle zemin arasındaki mesafe ise 2,44 m'dir (8 ft). Genellikle kalelerin arkasına birer file konulsa da, bu durum kurallar tarafından zorunlu kılınmamıştır. Her iki kalenin önünde de dikdörtgen şeklinde ikişer alan bulunmaktadır. Kale alanı (altı pas olarak da bilinir); kale çizgisi, kale direklerinin iç kenarlarından 5,5 m (6 yd) uzaklıkta, kale çizgisine dik olarak çizilen 5,5 m (6 yd) uzunluğundaki çizgiler ve bunları birleştiren çizgiyle sınırlanan alandır. Aut atışı veya alan içinden kazanılan bir serbest vuruş, alan içindeki istenilen bir yerden kullanılabilir. Atak yapan takım tarafından kale alanı içerisinde kazanılan endirekt serbest vuruşlar ise olayın gerçekleştiği noktanın hizasında, kale alanı üst çizgisinin üzerinden kullanılır. Ceza alanı da kale alanından daha büyük olmak üzere kale alanıyla ile benzer şekle sahiptir. Kale alanında 5,5 m (6 yd) olarak belirlenen ölçüler, ceza alanı için 16,5 m'dir (18 yd). Bu alan içerisinde kalecilerin topa elle müdahale etmesi mümkündür. Diğer taraftan bu alan içerisinde savunma yapan takım oyuncularından birinin yaptığı kusurlu hareketler, karşı takım lehine verilen penaltı atışıyla cezalandırılır. Penaltı vuruşları, ceza sahası içerisinde yer alan ve kalenin ortasından 11 m (12 yd) uzaklığındaki penaltı noktasından kullanılmaktadır. Ceza alanının hemen dışında yer alan ve merkezi penaltı noktası olan 9,15 m (10 yd) olan ceza yayı ise, penaltı vuruşu esnasında penaltıyı kullanacak oyuncu ve savunmadaki kaleci dışındaki diğer oyuncuların geçmemesi gereken mesafeyi belirtmektedir.
Oyuncular, teknik ekip ve hakemler[değiştir | kaynağı değiştir]
Ayrıca bakınız: Futbol pozisyonları ile dizilim (futbol)
Futbol oyuncularına futbolcu denir ve her takım, birisi kaleci olmak üzere on bir oyuncuyla sahada yer alır. Kurallara göre herhangi bir takımda en az yedi futbolcu bulunsa dahi oyun başlatılabilir. Diğer oyunculara göre istisnai olarak kaleciler, kendileri için belirlenmiş alanların sınırları dahilinde (ceza alanı) topa el ve kolla müdahale etme hakkına sahiptir. Her takımın, sahadaki oyuncuların dışında yapılan futbol maçının yer aldığı organizasyonun kurallarına göre belli bir sayıda yedek oyuncusu vardır. Bütün maçlarda, yedek oyuncuların isimleri maç başlamadan önce hakeme verilir. İsmi verilmeyen yedek oyuncular maçta oynayamazlar. Resmî maçlarda, yani FIFA'nın, konfederasyonların veya ulusal federasyonların düzenlediği maçlarda en çok üç oyuncu değiştirilebilir. Hazırlık maçı yahut diğer özel maçlarda ise takımlar, değiştirilebilecek azamî oyuncu sayısı konusunda anlaşırlar ve hakeme maçtan önce bildirirlerse, anlaştıkları sayıda oyuncu değiştirebilirler. Eğer hakeme bildirilmezse veya değiştirilecek oyuncu sayısında anlaşma maç başlamadan sağlanamazsa, en çok 3 oyuncu değiştirilebilir. Oyundan çıkan oyuncu tekrardan maça giremezken, sonradan oyuna giren oyuncular yapılan ikinci bir değişiklikle oyundan alınabilirler.
Kaleci dışında kalan on oyuncu, saha içinde farklı pozisyonlarda görev alırlar. Bu pozisyonlar; defans, orta saha ve forvet olmak üzere üç ana gruba ayrılırken, bu üç grup da kendi içinde ayrılmaktadır. Defans, kendi kalesine en yakın konumda bulunan ve karşı takımın yaptığı hücumları en geride karşılayan pozisyondur. Forvet, ana amacı gol atmak olan ve rakip kaleye en yakın oyuncuların oluşturduğu pozisyondur. Orta saha ise defans ve forvet arasında kalan, hem defansif ve ofansif görevler üstlenen oyuncuların oluşturduğu gruptur. Maçta oynayacak oyuncular ve yedekler, oyuncuların saha içindeki dizimleri gibi görevler, her takımın başında bulunan teknik direktör tarafından belirlenir. Teknik direktörler, kendisi için belirlenen sınırlar dahilinde kalmak koşuluyla sahadaki oyunculara direktifler verebilirler. Teknik direktöre yardımcı olmak ve maçlar dışında yapılan antrenmanlarda oyuncuları çalıştırmak amacıyla antrenörler de teknik kadroyu oluşturan diğer görevlilerdir.
Futbol maçları, maçı yönetmede ve oyun kurallarını uygulamada tam yetkili olarak atanan birorta hakem tarafından yönetilir. Orta hakeme yardımcı olmak amacıyla iki yardımcı hakembulunur. Taç çizgisi üzerinde, her yarı saha için bir yardımcı hakem olmak üzere toplam iki yardımcı hakem vardır. Bunlar çapraz olarak yer alırlar. Yardımcı hakemler; topun oyun alanının dışına çıkışını ve ofsaytları işaret etmenin yanı sıra, diğer birtakım pozisyonlarda da orta hakeme yardımcı olurlar. Oyun alanının yarısından sorumlu olan yardımcı hakemler, orta hakemi ellerindeki küçük bayraklarla uyarırlar. Diğer taraftan hakem kadrosu içinde yer alan dördüncü hakem ise oyunu gözler, oyuncu giriş çıkışlarını kontrol eder ve herhangi bir sakatlık durumunda orta hakem görevini icra eder. Öte yandan bazı organizasyonlarda, her iki kalenin yanında bulunan birer ek yardımcı hakem de yer almaktadır. Bu ek yardımcı hakemler, ceza sahası içerisinde yaşan pozisyonlarda hakeme yardımcı olmaktadır.
Giysi ve gereçler[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbolcuların giymek zorunda olduğu temel gereçler; forma, şort, tozluk, tekmelik ve futbol ayakkabısından oluşmaktadır. Kaleci dışındaki takım oyuncularının forma, şort, tozluk renklerinin aynı ve diğer takım ile hakemlerin gereçlerinden ayırt edilebilecek renkte olması gerekmektedir. Eğer şortun altına tayt veya formanın altına bir içlik giyilirse, bunların renkleri sırasıyla şort ve formanın renkleriyle aynı olmalıdır. Oyuncular, kendisine veya bir başka oyuncuya tehlikeli olabilecek herhangi bir giysi giymemeli veya her çeşit takılar da dahil gereçler taşımamalıdır. Yalnızca kaleciler, öbür oyunculardan kolayca ayırt edilebilmesi için farklı renkte forma giyerler. Her oyuncunun forması üzerinde farklı bir numara yer almaktadır.
Bütün futbolcular, futbol için uygun biçimde üretilmiş özel ayakkabılar, yani krampon kullanırlar. Ayağa veya kaval kemiğinegelen tekmelerde yaralanmaları en aza indirmek için tekmelik ve tozluk (dize kadar örtebilen uzun spor çorabı) kullanırlar. Tekmelikler yeterli koruma sağlayan lastik veya plastik gibi malzemeden yapılmalı ve oyun sırasında tozluklarla tamamen örtülmelidir. Öte yandan resmî bir kural olmamasına rağmen kaleciler, çoğunlukla özel olarak üretilen eldiven takarlar.
Maçın süresi ve galip tarafın belirlenmesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Resmî futbol maçları, 45'er dakikalık iki devreye ayrılan 90 dakikadan oluşmaktadır. Her iki devrede de maçın süresi, top oyun dışında olsa dahi devam eder. Oyuncu değişiklikleri, sakatlanmalar, zaman geçirilmesi, penaltı atışları veya diğer nedenler dolayısıyla maç esnasında kaybedilen süreler, hakemin takdirine göre her iki devre sonunda oyuna eklenebilir. Eklenen bu süre, dakika bazında dördüncü hakem tarafından bir tabela yardımıyla gösterilir. Yine hakemin takdirine göre oyun, gösterilen bu dakikanın da üstünde uzatılabilir. İlk devrenin sona erip, ikinci devrenin başlaması arasında ise 15 dakikalık süre vardır.
Lig maçları berabere sonuçlanabilirken, eleminasyon sistemli turnuvalarda galip gelen takımın belirlenmesi için birtakım yöntemler vardır. Maçın normal süresi beraberlikle sonuçlanmışsa, 15'er dakikalık iki uzatma devresi oynanmaktadır. Eğer bu uzatma devreleri sonucunda da kazanan taraf çıkmazsa, seri penaltı vuruşlarına geçilir ve her takım 5'er penaltı vuruşu yapar. Bu aşamada her iki takım, sırasıyla penaltı atışı kullanır. Eğer iki takımdan biri, diğer takımın 5 vuruşu tamamlasa da ulaşamayacağı kadar gol atmışsa atışlar sonlandırılır ve o takım maçın galibi olur. İlk beş atış sonucunda eşitlik bozulmazsa, iki takım da sırayla birer penaltı atışı kullanır ve bu durum, bir takım diğerine göre daha fazla gol atana kadar devam eder. Uzatma devrelerinde atılan goller maçın skoruna yansırken, penaltı vuruşlarındakiler yansıtılmamaktadır.
Çift maçlı eleminasyon sistemiyle düzenlenen organizasyonlarda ise takımlar, birbirlerinin iç sahalarında birer maç yaparlar. İki maç sonunda daha çok gol atan takım, kazanan taraf olur. Atılan gollerin eşit olması durumunda ise deplasman golü kuralıuygulanarak, deplasmanda attığı gol sayısı fazla olan takım bir üst tura çıkar. Bu durumda da eşitlik devam ederse uzatma devreleri, sonrasında ise ihtiyacı durumunda seri penaltı atışlarına geçilir.
1990'ların sonu ve 2000'lerin başında IFAB, sırasıyla altın ve gümüş gol kurallarını uygulamıştı. Altın golde, uzatma devrelerinde ilk golü atan takım galip gelmekte ve maç o anda sona ermekteydi. Gümüş golde ise ilk uzatma devresini önde tamamlayan takım, ikinci devre oynanmadan maçın galibi olmaktaydı. Günümüzde ise bu iki kural tamamen kaldırılmıştır.
Fauller ve fena hareketler[değiştir | kaynağı değiştir]
Oyun esnasında, futbol kurallarında listelenen hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi faul olarak adlandırılır. Yapılan hareketin türüne göre faul yapan oyuncunun karşısındaki takım, serbest vuruş (direkt ve endirekt olmak üzere ikiye ayrılır) veya penaltı vuruşu kazanır. Direkt ve endirekt serbest vuruşlar, ihlalin gerçekleştiği noktadan, topun hareketsiz kalması koşuluyla yapılır. Bu vuruşlar sırasında rakip takım oyuncuları, toptan en az 9,15 m (10 yd) uzakta durmak zorundadır. Vuruşu kullanacak oyuncu, topa bir kez dokunmak koşuluyla bu vuruşu istediği biçimde kullanabilir. Direkt serbest vuruşlarda topun, vuruşu gerçekleştiren oyuncu hariç direkt olarak kaleye girmesi gol değeri kazandırırken; endirekt serbest vuruşlarda ise topun direkt olarak kaleye girmesi durumunda kale vuruşu kullanılır.
Direkt serbest vuruş gerektiren ihlallerin ceza alanı içerisinde yapılması durumunda, rakip takım lehine bir penaltı vuruşu verilir. Penaltı vuruşu, ceza sahası içerisinde yer alan ve kalenin ortasından 11 m (12 yd) uzaklığındaki penaltı noktasından kullanılmaktadır. Vuruş esnasında, vuruşu kullanacak oyuncuyla savunmadaki kaleci dışındaki tüm oyuncular ceza sahası dışında ve toptan en az 9,15 m (10 yd) uzaklıkta olmalıdır.
Faul kararını veren orta hakem, ihlâli gerçekleştiren oyuncuyu sarı veya kırmızı kartlacezalandırabilir. Sarı kart uyarı niteliği taşırken; kırmızı kart, o oyuncunun maçtan ihraç edildiği ve takımının kalan süreyi bir kişi eksik sürdüreceği anlamı taşır. Bir oyuncu aynı maç içinde iki sarı kart görürse, ikinci sarı kartın gösterilmesinin ardından kırmızı kartla cezalandırılır. Sahada olan oyuncuların dışında, yedek oyuncular da kart görebilirler. Öte yandan yapılan faule rağmen, faule maruz kalan takım avantajlı durumunu sürdürüyorsa hakem oyunu devam ettirebilir. Eğer yapılan ihlalde sarı kart gerektirecek bir durum varsa, oyunun durduğu ilk anda oyuncuya kart gösterilir.
Ofsayt[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbol oyununda bir başka ceza atışı da ofsayttır. Top hücuma geçen takımın oyuncusuna atıldığı sırada, o oyuncunun rakip kale çizgisine toptan ve sondan ikinci rakip oyuncudan daha yakın ise ofsayt pozisyonundadır. Bu oyuncu; oyuna veya rakibe müdahale ederek yahut bulunduğu pozisyondan avantaj elde ederek aktif oyuna dahil oluyorsa pozisyon ofsayt olarak cezalandırılır. Eğer bu oyuncu, kendi yarı sahasında ise ofsayt gerçekleşmez. Kale vuruşu, köşe vuruşu ve taç atışı sonrasında top, direkt olarak ofsayt konumundaki oyuncuya gelse dahi ofsayt kararı verilmez. Ofsayt kararı durumunda ise rakip takım, ihlalin gerçekleştiği noktadan endirekt serbest vuruş kullanır.
Oyunun başlaması, topun oyunda ve oyun dışında olması[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbol maçları öncesinde her iki takım kaptanının katılımıyla, hakem tarafından bir para atışıyapılır. Kazanan taraf ilk yarıda hücum edeceği kaleyi seçerken, diğer taraf oyunun başlama vuruşunu yapma hakkı kazanır. Futbol karşılaşmaları, sahanın orta noktasına konulan topun, maça başlayacak olan takımın herhangi bir oyuncusu tarafından vurulmasıyla başlar. Başlamadan önce her iki takım oyuncuları kendi sahalarında yer almak ve başlama vuruşunu yapan takımın rakipleri, toptan en az 9,15 m (10 yd) uzakta bulunmak zorundadır. İkinci yarıda ise takımların kaleleri değiştirilir ve ikinci yarının başlama vuruşunu diğer takım yapar.
Kurallara göre futbol maçlarında, topun tamamının kale veya taç çizgisini geçmesi ve oyunun hakem tarafından durdurulması olmak üzere sadece iki durumda top oyun dışındadır. Topun oyun dışında olduğu durumlar ve oyuna yeniden başlama yöntemleri aşağıdaki gibidir:
- Başlama vuruşu: Her iki devreye başlarken ve atılan bir gol sonrası, golü yiyen takım oyuncuları tarafından yapılır.
- Taç atışı: Topun tamamının taç çizgisinden dışarı çıktığı yerden, çizgiyi geçmeden önce topa son dokunan oyuncunun rakibi tarafından yapılır. Atışı kullanacak oyuncu topu iki eli arasına alır ve ayakları taç çizgisinin üstünde veya gerisinde olmak koşuluyla, başının arkasından ve üstünden topu oyun alanına gönderir.
- Kale vuruşu: Topun tamamı, hücum eden takımın bir oyuncusuna dokunduktan sonra kale çizgisini geçtiğinde; rakip takım tarafından kendi kale alanı içerisinden yapılır. Kale vuruşu yapılırken topun sabit durması ve diğer takım oyuncularının ceza alanı dışında olması gerekmektedir.
- Köşe vuruşu: Topun tamamı, savunma yapan takımın bir oyuncusuna dokunduktan sonra kale çizgisini geçtiğinde; rakip takım tarafından, topun çıktığı noktaya en yakın köşeden yapılır. Köşe vuruşu yapılırken topun sabit durması ve diğer takım oyuncularının toptan en az 9,15 m (10 yd) uzakta olması gerekmektedir.
- Endirekt serbest vuruş: Bir takım oyuncusunun kurallarda belirtilen ihlalleri yapması durumunda, rakip takımın herhangi bir oyuncusu tarafından ihlalin gerçekleştiği yerden kullanılır. Rakip takım oyuncuları toptan en az 9,15 m (10 yd) uzakta olmak zorundadır. Endirekt serbest vuruş sonucunda topun, kullanan kişi dışında hiçbir oyuncuya temas etmeden gol olması durumunda vuruş, gol değeri kazanmaz.
- Direkt serbest vuruş: Bir takım oyuncusunun kurallarda belirtilen ihlalleri yapması durumunda, rakip takımın herhangi bir oyuncusu tarafından ihlalin gerçekleştiği yerden kullanılır. Rakip takım oyuncuları toptan en az 9,15 m (10 yd) uzakta olmak zorundadır. Endirekt serbest vuruşun aksine bu tür serbest vuruşlarda direkt olarak gol olabilmektedir.
- Penaltı vuruşu: Direkt serbest vuruş gerektirecek ihlallerin, savunma yapan takımın ceza alanı içerisinde gerçekleştirilmesi durumunda yapılır. Vuruş; ceza alanı içerisinde, kaleden 11 m (12 yd) uzaklıktaki penaltı noktasına konulan topa; vuruşu kullanacak oyuncu ile savunmadaki kaleci arasında hiçbir oyuncu olmaması koşuluyla gerçekleştirilir. İki oyuncu dışındaki diğer tüm oyuncular toptan en az 9,15 m (10 yd) uzakta ve ceza alanı dışında olmak zorundadır.
- Hakem atışı: Top oyunda iken, yazılı olmayan bir sebepten ötürü oyun hakem tarafından durdurulursa; topun, oyun durdurulduğu anda bulunduğu yerden yapılır. Topun yere değdiği an oyun tekrardan başlar.
Yönetim kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]
Futbol ve futsal, plaj futbolu gibi ilintili sporların uluslararası yönetim kurumuUluslararası Futbol Federasyonları Birliğidir (kısaca FIFA). FIFA merkeziİsviçre'nin başkenti Zürih'te yer alır. FIFA'ya bağlı olan altı bölgesel konfederasyon vardır:[13]
- Asya: Asya Futbol Konfederasyonu (AFC)
- Afrika: Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF)
- Avrupa: Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA)
- Kuzey/Orta Amerika ve Karayipler: Kuzey, Orta Amerika ve Karayipler Futbol Konfederasyonu (CONCACAF)
- Okyanusya: Okyanusya Futbol Konfederasyonu (OFC)
- Güney Amerika: Güney Amerika Futbol Konfederasyonu (CONMEBOL)
Bölgesel konfederasyonların dışında, ülke çapındaki futbol organizasyonlarını düzenleyen ulusal futbol federasyonları bulunmaktadır. Günümüzde FIFA ve bölgesel konfederasyonlara bağlı 208 ulusal futbol federasyonu bulunmaktadır.[13]
Dünyadaki futbol[değiştir | kaynağı değiştir]
Ulusal futbol karşılaşmaları, her ülkenin kendi futbol federasyonunun yönetiminde yapılır. Olimpiyat Oyunları'ndaki futbol karşılaşmaları ileDünya Kupası gibi karşılaşmaları ise FIFA düzenler. Ayrıca her kıta konfederasyonu da kendi yetki alanında karşılaşmalar düzenler. UEFA'nın düzenlediği, UEFA Şampiyonlar Ligi ve UEFA Avrupa Ligi'dir, UEFA tarafından şu anda düzenlenmeyen İntertoto Kupası ve Kupa Galipleri Kupası bu tür turnuvalardır.
FIFA Dünya Kupası[değiştir | kaynağı değiştir]
FIFA Dünya Kupası dört yılda bir düzenlenir. 1930'da düzenlenen ilk Dünya Kupası'nın şampiyonu Uruguay'dır. Son Dünya Kupası 11 Haziran - 11 Temmuz 2010 tarihleri arasında Güney Afrika'da yapılmış ve kupayı finalde Hollanda'yı 1-0'lık skorla yenen İspanya kazanmıştır. Dünya Kupası'nda en başarılı ülke olan Brezilya, bu kupayı beş kere (1958, 1962, 1970, 1994,2002) kazanmıştır.
Kadın futbolu[değiştir | kaynağı değiştir]
Kadınlar arasındaki ilk futbol maçının 1895 yılında, Kuzey Londra'da oynandığı bilinmektedir.[14] I. Dünya Savaşı sırasında, erkekler savaşta iken fabrikalarda işçi olarak çalışan kadınlar arasında futbol maçları oynanmaktaydı.[14] 1917 Ağustos'unda The Munitionettes' Cup olarak tanınan Tyne Wear & Tees Alfred Wood Munition Girls Cup resmî adına sahip bir futbol turnuvası başlatıldı ve iki sezon boyunca bu turnuva düzenlendi.[15] 1920 yılında Dick, Kerr's Ladies FC ile bir Fransız takımı arasında oynanan maç, uluslararası anlamda oynanan ilk kadın futbol maçı olarak tarihe geçti.[16] Ancak 5 Aralık 1921'de Futbol Federasyonu, futbolun kadınlara göre bir spor olmadığı gerekçesiyle kendisine bağlı sahalarda kadınlar tarafından futbol oynanmasını yasakladı.[16] 10 Aralık 1921 günü 30 kadar kadın futbol takımının katılımıyla gerçekleştirilen toplantı sonucunda, bağımsız bir Bayanlar Futbol Birliği (Ladies' Football Association) kurulması kararı çıktı.[17][18] Ertesi yıl, bu kurum tarafından ilk futbol turnuvası gerçekleştirildi.[18] 1969'a gelindiğinde, Futbol Federasyonu'na bağlı olarak Kadınlar Futbol Birliği (Women's Football Association) kuruldu. 1970-71 sezonunda ilk resmî kadın futbolu turnuvası olan FA Women's Cup'ı düzelendi. 1969 yılında Avrupa Şampiyonası,[19] 1970 yılında ise Dünya Kupası gayrıresmî olarak ilk kez düzenlendi.[20] 1975'te AFC Kadınlar Asya Kupası, 1983'te OFC Kadınlar Şampiyonası, 1984'te Avrupa Turnuvası'nda Temsil Edilen Kadın Takımları Şampiyonu adıyla ilk resmî Avrupa şampiyonası, 1991'de ilk resmî FIFA Kadınlar Dünya Kupası, CONCACAF Kadınlar Gold Cup ve Afrika Kadınlar Şampiyonası düzenlendi. Kadın futbolu, ilk kez 1996 Yaz Olimpiyatları programında yer aldı.
Günümüzde, kıtasal millî takım turnuvalarının yanı sıra kulüp bazında da turnuvalar düzenlenmektedir. Nisan 2013 itibariyle, dünya çapında 176 kadın millî futbol takımı bulunmaktadır.[21]
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ "Overview of Soccer". Encyclopædia Britannica. 12 Haziran 2008 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013.
- ^ Guttman, Allen (1993). "The Diffusion of Sports and the Problem of Cultural Imperialism". Eric Dunning, Joseph A. Maguire, Robert E. Pearton. The Sports Process: A Comparative and Developmental Approach. Champaign: Human Kinetics. ss. 129.ISBN 0-88011-624-2. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013.
- ^ Dunning, Eric (1999). "The development of soccer as a world game". Sport Matters: Sociological Studies of Sport, Violence and Civilisation. Londra: Routledge. ss. 103. ISBN 0-415-06413-9. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013.
- ^ Mueller, Frederick; Cantu; Van Camp, Steven (1996). "Team Sports". Catastrophic Injuries in High School and College Sports. Champaign: Human Kinetics. ss. 57. ISBN 0-87322-674-7. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013.
- ^ "2002 FIFA World Cup TV Coverage". FIFA. 5 Aralık 2006. 30 December 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2008.
- ^ a b c bilgiustam.com - Futbolun tarihçesi
- ^ a b c d Dünya ve Türk futbolu
- ^ Divan-ı Lügat’it Türk, ilk cilt, sayfa 323
- ^ a b http://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/origins.html fifa.com - Klasik futbol tarihi
- ^ http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=2026693/index.html
- ^ http://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/Britain-home-of-football.html
- ^ a b "Futbol tarihi – Britanya, Futbolun evi". FIFA. Erişim tarihi: 20 Kasım 2006.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ a b "Confederations". FIFA. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ a b Gregory, Patricia (3 Haziran 2005). "How women's football battled for survival". BBC Sport. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ Simkin, John. "Munitionettes". Spartacus Educational. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ a b Kessel, Anna (10 Eylül 2009). "English football: when women ruled the pitch". The Guardian. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ "The English Ladies' Football Association". donmouth.co.uk. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ a b "The ladies football team so good the men at the FA banned them". The Sun. 3 Eylül 2010. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ "Coppa Europa per Nazioni (Women) 1969". RSSSF. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ "Women's World Cup". RSSSF. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
- ^ "The FIFA Women's World Ranking". FIFA. Erişim tarihi: 23 Nisan 2013.
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)